Kombucha là gì?
Kombucha, còn được gọi là “nấm thủy sâm” là một loại men (giống như men giấm) được nuôi chủ yếu trong dung dịch nước trà đường, thường là trà xanh hoặc trà đen. Đôi khi, nước kombucha được gọi là “trà kombucha” để phân biệt nó với các hình thức nuôi cấy khác của vi khuẩn và nấm men. Để tạo ra hương vị độc đáo, thường có thêm nước trái cây, gia vị, trái cây hoặc hương liệu khác được thêm vào nước kombucha.
Kombucha có nguồn gốc như thế nào?
Nguồn gốc của kombucha vẫn là một ẩn số đối với nhiều nhà nghiên cứu, và có sự khác biệt trong thông tin trên các nguồn khác nhau. Có lẽ kombucha đã tồn tại trong thời gian rất lâu. Các bằng chứng về nguồn gốc có thể dựa trên thời điểm xuất hiện của nguyên liệu trà.
Theo bài viết “Kombucha: Is a Cup of Tea Good for You?” của Holbourn và Hurdman, kombucha đã được sử dụng vào khoảng năm 220 trước Công Nguyên. Nhiều khả năng, Trung Quốc là nơi kombucha được làm ra đầu tiên, và trong thời kỳ này, Triều Đại nhà Tần đã có những khám phá đặc biệt về công dụng của lá trà.
Nhật Bản cũng đã có một loại đồ uống tốt cho sức khỏe được gọi là “Kombu-cha” vào thời kỳ từ năm 250-538 Công Nguyên. Nó được làm từ bột tảo bẹ pha chung với trà xanh và nước nóng.
Lịch sử còn ghi nhận thêm một sự kiện khi một bác sĩ người Triều Tiên đã dùng nấm Linh Chi để pha trà chữa bệnh tiêu hóa cho Nhật Hoàng trong một chuyến thăm Nhật Bản.
Trà kombucha càng ngày càng được phổ biến hơn và lan rộng đến nhiều nơi khác nhau, bao gồm cả Nga và các nước Đông Âu, nhờ vào những tác dụng điều trị cho các vấn đề liên quan đến trao đổi chất, bệnh trĩ và bệnh thấp khớp.
Tác dụng của trà kombucha
Trà Kombucha là một loại thức uống lên men được làm bằng cách kết hợp trà (trà xanh hoặc trà đen), đường, vi khuẩn và nấm men. Các lợi ích sức khỏe của Kombucha là kết quả của sự tương tác giữa các thành phần quan trọng này, đặc biệt là các hợp chất có trong trà và sự phát triển của các vi khuẩn và men vi sinh trong quá trình lên men.
Một vài công dụng tuyệt vời của trà kombucha mang lại cho sức khỏe có thể kể đến như:
Giàu lợi khuẩn Probiotics
Trong quá trình ủ trà và lên men trong khoảng 1 tuần, vi khuẩn và nấm men tạo thành một lớp màng bao phủ trên bề mặt của dung dịch trà, hình dáng giống như một tầng màng nấm. Vì vậy trà kombucha còn được gọi là “trà nấm”.
Vi khuẩn và nấm men, cả hai loại này cùng tồn tại trong một tình huống tương tác cộng sinh được gọi là “Symbiotic Colony of Bacteria and Yeast” (SCOBY), và chúng đóng vai trò quan trọng trong quá trình lên men để tạo ra sản phẩm trà kombucha.
Đây là nguồn vi khuẩn có lợi cho đường ruột, hỗ trợ tiêu hóa và giảm cân hiệu quả.
Chứa chất chống oxy hóa
Kombucha chứa các chất chống oxi hóa mạnh mẽ, giúp bảo vệ cơ thể khỏi tác động của các hợp chất độc hại và có thể giúp làm giảm lượng chất độc tích tích tụ trong gan, với hiệu quả thải độc gan có thể lên tới 70%. Mặc dù chưa có nghiên cứu trên con người, nhưng đây là một tiềm năng hứa hẹn trong việc hỗ trợ sức khỏe gan.
Tiêu diệt vi khuẩn
Quá trình lên men kombucha tạo ra axit axetic, một chất có khả năng tiêu diệt nhiều loại vi sinh vật gây hại. Đặc biệt, kombucha làm từ trà đen hoặc trà xanh có khả năng kháng khuẩn mạnh, ngăn chặn sự phát triển của vi khuẩn gây nhiễm trùng và nấm men Candida, mà không ảnh hưởng đến vi khuẩn có lợi.
Hỗ trợ giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch
Kombucha có khả năng bảo vệ hạt cholesterol khỏi quá trình oxy hóa, giúp giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch. Người tiêu dùng trà xanh có nguy cơ mắc bệnh tim mạch thấp hơn tới 31% so với những người không tiêu thụ trà xanh. Kombucha có thể cung cấp lợi ích tương tự.
Hỗ trợ làm dẹp da
Uống trà kombucha có thể giúp cải thiện làn da, tăng tính đàn hồi cho da và làm cho da trở nên sáng hơn. Nó cũng có tiềm năng hỗ trợ trong việc điều trị một số tình trạng da như vảy nến, chàm, mụn nước, mụt cóc, viêm da, sừng da và thậm chí thúc đẩy mọc tóc nhiều hơn.
Ngoài ra, uống kombucha có thể giải quyết được các vấn đề sức khỏe khác như:
Hỗ trợ cho khớp xương và sụn
Kombucha sản xuất acid glycuronic, chất này sau đó được chuyển hóa thành glucosamin, một thành phần quan trọng trong việc bôi trơn các khớp xương và sụn. Điều này có thể giúp giảm đau và tăng tính linh hoạt của các khớp, hỗ trợ điều trị các vấn đề liên quan đến đau khớp.
Hỗ trợ tinh thần
Kombucha có thể giúp giảm triệu chứng trầm cảm và cải thiện chất lượng giấc ngủ. Sự cân bằng chất lượng dinh dưỡng và vi khuẩn có lợi trong kombucha có thể ảnh hưởng tích cực đến tâm trạng và giấc ngủ.
Hỗ trợ thị lực
Kombucha có khả năng hỗ trợ thị lực và giúp điều trị một số vấn đề về mắt như quáng gà, chảy nước mắt và đục thủy tinh thể ở người cao tuổi. Tuy nhiên, cần nghiên cứu thêm để xác định mức độ hiệu quả cụ thể trong việc này.
Hỗ trợ giảm cơn nghiền rượu
Kombucha cũng được xem xét là một phương pháp hỗ trợ trong việc giảm ghiền rượu đối với những người có thói quen uống rượu. Tuy nhiên, việc này cần sự quan sát và nghiên cứu thêm để đảm bảo hiệu quả và an toàn.
Cách sử dụng trà kombucha đúng chuẩn
Mặc dù Kombucha được coi là an toàn cho hầu hết mọi người, việc sử dụng đúng cách là quan trọng để đạt được hiệu quả tốt nhất. Dưới đây là một số hướng dẫn về cách tiêu thụ Kombucha một cách hợp lý:
Thời gian uống kombucha tốt nhất là lúc nào?
Bạn có thể uống Kombucha vào bất kỳ thời điểm nào bạn muốn. Nếu uống Kombucha khi đói, nó có thể giúp tăng hiệu suất quá trình giải độc. Nếu uống trước hoặc sau bữa ăn, nó có thể hỗ trợ tiêu hóa. Tuy nhiên, nếu bạn nhạy cảm với caffeine, hạn chế việc uống Kombucha vào buổi tối để tránh ảnh hưởng đến giấc ngủ.
Cách uống Kombucha để giảm cân
Kombucha chứa một lượng calo và đường không ít, vì vậy nên cân nhắc khi tiêu thụ nếu bạn đang ăn kiêng hoặc muốn giảm cân.
- Để đảm bảo bạn hưởng lợi sức khỏe mà không tiêu thụ quá nhiều calo, hạn chế lượng Kombucha uống hàng ngày dưới 240ml.
- Hãy chọn những nhãn hiệu có ít calo và ít đường, và nên lựa chọn sản phẩm được đóng trong chai thủy tinh sẫm màu để bảo vệ men vi sinh khỏi tác động của ánh sáng.
- Kiểm tra thông tin về calo trên bao bì sản phẩm để đảm bảo mỗi khẩu phần không vượt quá 50 calo, giúp bạn dễ dàng theo dõi lượng calo từ đồ uống này.
Cách làm trà Kombucha tại nhà đơn giản và dễ thành công
Chuẩn bị nguyên liệu
- Con mẫu Scoby
- 10 gram trà đen hoặc trà xanh
- 0,3 lít trà mồi từ các loại trái cây tươi
- 100 gram đường
- 1 lít nước lọc
Chuẩn bị dụng cụ: (Tất cả phải được tiệt trùng bằng nước sôi và phơi khô)
- 1 bình thủy tinh dung tích lớn
- Vải che và dây buộc
Các thực hiện
Bước 1: Đun sôi nước và sau đó thả trà vào, để trà ngâm trong khoảng từ 5 đến 10 phút. Sau đó, thêm lượng đường thích hợp và khuấy đều. Hãy lưu ý rằng bạn nên chờ cho trà nguội trước khi đổ nó vào bình.
Bước 2: Trước khi tiếp tục, hãy đảm bảo rằng bạn đã làm sạch tay và khử trùng chúng. Đeo găng tay để đảm bảo sự khô ráo và sạch sẽ. Sau đó, nhẹ nhàng lấy mẫu một phần của SCOBY (Symbiotic Colony of Bacteria and Yeast – tập hợp vi khuẩn và nấm men) đã được rửa sạch với nước để loại bỏ bất kỳ bã nào. Hãy thực hiện việc này cẩn thận để không làm ảnh hưởng đến chất lượng của sản phẩm.
Bước 3: Nhẹ nhàng thả phần SCOBY vào bình trà bạn đã chuẩn bị ở Bước 1. Sau đó, sử dụng một mảnh vải sạch để che kín miệng bình và thắt chặt bằng một dải thun, để đảm bảo rằng không có yếu tố nào từ bên ngoài như côn trùng, vi khuẩn hoặc nấm men có thể tiếp xúc với trà.
Bước 4: Đặt bình trà đã chuẩn bị ở nơi có nhiệt độ mát nhất trong nhà và tránh ánh sáng trực tiếp từ mặt trời.
Bước 5: Sau vài ngày, bạn sẽ thấy SCOBY bắt đầu tạo sự sinh sản và nổi lên trên bề mặt. Hãy đảm bảo kiểm tra độ chua và điều chỉnh nó một lần trong vòng 3 ngày để đảm bảo rằng nó phù hợp với khẩu vị của bạn.
Bước 6: Khi bạn cảm thấy nước đã đạt được độ chua, độ ngọt và có hương thơm nhẹ, kèm theo một chút bọt khí ga, bạn có thể ngừng quá trình lên men. Nước kombucha hoàn thành sẽ được lưu trữ riêng trong một bình thủy tinh lạnh.
Những thương hiệu trà Kombucha ngon uy tín hiện nay
Nếu Bạn không có nhiều thời gian để tự tay làm kombucha, Bạn cũng có thể tham khảo trà Kombucha đóng lon của các thương hiệu trà thủy sâm uy tín trên thị trường.
- Star Kombucha: Giá khoảng 25.000 – 30.000 VNĐ/lon 240ml
- Ladybuddha Kombucha: Giá dao động từ 54.000 đến 62,500đ/chai (tùy thuộc vào số lượng mua)
- Teazen: Giá khoảng 229.000/hộp 10 gói
- Hibiscus Ginger Kombucha GT: Giá khoảng $11.99/chai
- TEALIXIR herbal kombucha Dr. Marigold: Giá khoảng $4.19/chai
- Wonder Drink Kombucha Traditional: Giá khoảng $25.00/thùng 24 lon
Lưu ý những hạn chế của trà kombucha
Mặc dù Kombucha được công nhận có nhiều lợi ích cho sức khỏe, việc sử dụng một cách có kiểm soát là quan trọng để tránh các tác động phụ sau:
Dư thừa calo
Nhiều thương hiệu Kombucha trên thị trường hiện nay có chứa lượng calo đáng kể, thậm chí có thể lên đến 120 calo mỗi chai. Lưu ý rằng calo từ đồ uống lỏng dễ tiêu thụ và ít no hơn so với calo từ thức ăn rắn. Sử dụng Kombucha quá thường xuyên có thể góp phần làm tăng cân và tăng nguy cơ thừa cân, béo phì.
Gây đầy hơi và rối loạn tiêu hóa
Quá trình lên men của Kombucha tạo ra khí ga, gây ra cảm giác đầy hơi và dư thừa khí. Ngoài ra, Kombucha chứa các hợp chất FODMAPs, một loại carbohydrate có thể gây khó tiêu hóa, đặc biệt là đối với những người bị hội chứng kích thích ruột (IBS).
Lượng đường vượt mức trung bình
Một số sản phẩm Kombucha thêm chất tạo ngọt để tạo hương vị hấp dẫn hơn. Tuy nhiên, điều này làm tăng lượng đường trong đồ uống. Lượng đường tiêu thụ quá mức có thể gây hại cho sức khỏe, tăng nguy cơ mắc tiểu đường, béo phì, gan nhiễm mỡ và bệnh tim mạch. Hãy tìm hiểu về các thương hiệu Kombucha có lượng đường thấp, dưới 4g để hạn chế lượng đường tiêu thụ.
Nguy hiểm với một số người
Kombucha tự làm không được khử trùng và chứa nhiều loại vi khuẩn và nấm men khác nhau. Điều này có thể tạo điều kiện cho sự phát triển của vi khuẩn có hại, có thể gây nhiễm trùng và biến chứng nghiêm trọng đối với những người có hệ thống miễn dịch yếu như bệnh nhân ung thư.
Dưa thừa caffeine
Kombucha thường được làm từ trà đen hoặc trà xanh, cả hai đều chứa caffeine. Mặc dù lượng này ít hơn so với trà pha truyền thống, nhưng việc tiêu thụ quá nhiều Kombucha có thể gây ra lượng caffeine quá mức. Những người nhạy cảm với caffeine có thể trải qua lo lắng và bồn chồn. Hãy tránh sử dụng Kombucha gần giờ đi ngủ để không ảnh hưởng đến giấc ngủ.
Trà Kombucha là một phần của nền văn hóa uống lên men đa dạng và đầy hấp dẫn. Đối với những người quan tâm đến sức khỏe và tìm kiếm cách thưởng thức một đồ uống vừa ngon vừa có lợi cho sức khỏe, Kombucha có thể là một sự lựa chọn thú vị và đáng thử.
